Trong thiết kế nhà ống, mọi người thường tập trung vào mặt tiền, phòng khách, bếp, phòng ngủ… và “quên” mất bể phốt. Thực tế, bể phốt là hạng mục ngầm nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến mùi hôi, tình trạng tắc nghẽn, nứt nền, thậm chí là độ an toàn kết cấu của cả ngôi nhà.
Vậy bể phốt nên đặt ở đâu trong nhà ống để:
- Dễ thoát nước, ít tắc nghẽn
- Hạn chế tối đa mùi hôi
- Không gây lún, nứt sàn, ảnh hưởng móng
- Thuận tiện hút bể, sửa chữa sau này
Kiến 247 sẽ phân tích chi tiết dưới góc độ kỹ thuật thi công để bạn có thể lựa chọn vị trí tối ưu, tránh “sai một ly, đi một dặm”.
Vì sao vị trí bể phốt quyết định độ bền và sự an toàn của nhà ống?
Bể phốt trong nhà ống không chỉ là “cái hầm chứa” chất thải mà còn:
- Là một khối rỗng nằm trong, dưới hoặc sát nền nhà
- Liên kết trực tiếp với kết cấu móng, dầm, sàn
- Tiếp xúc thường xuyên với nước, chất thải, khí độc
Đặt bể phốt sai vị trí, sai giải pháp kết cấu có thể dẫn đến:
- Nền nhà bị lún cục bộ, gạch lát nứt chân chim, võng sàn
- Tắc đường ống, trào ngược chất thải, mùi hôi lan vào không gian sống
- Khó tiếp cận khi cần thông tắc, hút bể, sửa chữa
- Phát sinh chi phí xử lý sự cố rất lớn (đập nền, đào lại bể, làm lại đường ống)
Vì vậy, câu hỏi “bể phốt nên đặt ở đâu trong nhà ống?” cần được trả lời ngay từ giai đoạn thiết kế chứ không phải “chữa cháy” khi nhà đã xây xong.
Bể phốt nên đặt ở đâu trong nhà ống cho đúng kỹ thuật?
Trong thực tế tư vấn và thi công, có một số vị trí đặt bể phốt thường gặp ở nhà ống. Mỗi phương án đều có ưu – nhược điểm riêng.
Bố trí bể phốt dưới gầm cầu thang
Trong nhiều mẫu nhà ống, gầm cầu thang là không gian “chết”, khó dùng cho công năng khác nên thường được tận dụng để đặt bể phốt.
Ưu điểm:
- Tận dụng diện tích, không chiếm thêm quỹ đất xây dựng
- Đường ống từ nhà vệ sinh trên dưới có thể gom về một trục, giảm chiều dài ống
- Dễ che chắn, không lộ nắp bể ngoài sân, đảm bảo tính thẩm mỹ tổng thể
Nhược điểm tiềm ẩn (nếu xử lý kết cấu không tốt):
- Bể phốt là khối rỗng; nếu thành bể, bản nắp (top bể) không đủ dày, tải trọng cầu thang và người sử dụng lâu ngày có thể gây nứt, lún
- Không gian chật hẹp, khó chừa miệng thăm, khó đặt ống hút khi cần thông – hút bể
- Mùi hôi có thể “tập trung” ngay khu vực giao thông chính trong nhà nếu thông gió không tốt
Do đó, nếu chọn phương án này, cần tính toán rất kỹ về kết cấu, tải trọng và đường ống.
Đặt bể phốt ở sân trước hoặc sân sau nhà ống
Với các nhà ống có sân trước hoặc sân sau, đây là phương án thường được khuyến nghị.
Ưu điểm:
- Thi công bể phốt ngoài nhà đơn giản hơn, máy móc dễ thao tác
- Hút bể phốt định kỳ thuận tiện, xe hút có thể tiếp cận gần hơn
- Hạn chế tối đa ảnh hưởng đến nền nhà, cầu thang, khu vực sinh hoạt chính
Lưu ý kỹ thuật:
- Không đặt bể phốt quá sát móng, chân cột chịu lực chính
- Tránh vị trí có cây lớn, rễ cây có thể phá bể hoặc đường ống
- Chừa sẵn nắp thăm và đường hút để không phải đục phá sau này
Một số phương án bố trí khác
Ngoài hai phương án trên, tùy mặt bằng mà có thể:
- Đặt bể phốt dọc hông nhà (nếu nhà có lối đi bên)
- Đặt bể phốt sát tường sau, phía dưới khu vệ sinh tầng 1
- Kết hợp bể phốt và hố ga kỹ thuật trong cùng một cụm xử lý (thiết kế đồng bộ ngay từ đầu)
Điểm chung: càng gần khu vệ sinh, tuyến ống càng ngắn, ít đổi hướng, càng dễ thoát nước và hạn chế tắc nghẽn.
Bể phốt nên đặt ở đâu trong nhà ống theo phong thủy?
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, khá nhiều gia chủ vẫn quan tâm bể phốt nên đặt ở đâu trong nhà ống cho “dễ ở, dễ làm ăn”. Nếu nhìn dưới góc phong thủy dân gian, có một số vị trí thường được khuyên dùng như sau:
Đặt bể phốt tại cung có Thiên can hợp Thủy
Trong quan niệm truyền thống, bể phốt thuộc hành Thủy nên nếu “thuận” với Thiên can thì dòng nước, dòng khí sẽ êm, hạn chế chuyện xui rủi. Thường các thầy hay ưu tiên những cung/cung vị tương ứng với các Thiên can như: Giáp, Ất, Bính, Canh, Tân, Nhâm, Quý.
Đặt bể phốt ở khoảng sân trước nhà
Với nhà ống có sân, việc đưa bể phốt ra phía trước giúp né bớt các vùng “nhạy cảm” như trung tâm nhà, phòng ngủ, bếp… Một số thầy phong thủy còn cho rằng đặt bể ở trước sân, xử lý tốt mùi và thoát nước sẽ giúp không gian trong nhà thoáng hơn, từ đó tinh thần và công việc của gia chủ cũng hanh thông hơn.
Đặt bể phốt dưới gầm cầu thang (khi không phạm cung xấu)
Nếu vị trí gầm cầu thang không rơi vào các cung được coi là xấu theo mệnh gia chủ, đây vừa là điểm thuận tiện về kỹ thuật, vừa giúp tận dụng tối đa diện tích. Điều quan trọng là vẫn phải đảm bảo kết cấu và thông thoáng, tránh để bể phốt trở thành “ổ mùi” ngay lối giao thông chính trong nhà.
Đặt bể phốt tại các cung xấu theo tuổi gia chủ
Một số trường phái phong thủy ở Việt Nam lại ưu tiên đặt bể phốt vào khu vực được xem là cung xấu của chủ nhà. Lý do là “dồn” những năng lượng xấu về khu vệ sinh, giảm phần nào tác động tiêu cực lên các không gian sinh hoạt chính và các thành viên trong gia đình.
Rủi ro khi đặt bể phốt dưới gầm cầu thang nhà ống nếu thi công sai kỹ thuật
Đặt bể phốt dưới gầm cầu thang trong nhà ống không xấu, nhưng sai kỹ thuật thì rủi ro rất lớn. Dưới đây là các nguy cơ thường gặp.
Nguy cơ nứt, lún nền nhà
Bể phốt là khối kết cấu rỗng, chứa nước và chất thải. Nếu thành bể mỏng, thép ít hoặc bản nắp bể không đủ dày, không bố trí thép chịu lực hợp lý; lớp nền phía trên bể quá mỏng thì tải trọng từ cầu thang, tường, người đi lại sẽ dồn xuống, lâu ngày gây:
- Nứt gạch, nứt ron, lún cục bộ
- Nứt bể, thấm nước, rò rỉ chất thải ra đất xung quanh
Khó thông tắc, hút bể phốt
Khi bể phốt nằm sâu trong lòng nhà, dưới gầm cầu thang:
- Xe hút khó tiếp cận: phải dùng ống kéo dài, hiệu quả hút kém
- Nắp thăm thường nhỏ, khuất: mỗi lần cần hút hoặc thông bể rất mất công, đôi khi phải tháo thiết bị, đục nền
Điều này làm chi phí dịch vụ tăng cao và gây bất tiện lớn cho gia đình.
Bất tiện trong sửa chữa, bảo trì
Nếu bể phốt bị nứt, thấm hoặc cần sửa đường ống bên trong:
- Không gian gầm cầu thang rất hạn chế, khó thao tác
- Thợ phải đục phá nhiều hạng mục hoàn thiện (gạch, trát, bậc thang)
Kết quả: thời gian thi công kéo dài, chi phí vật tư – nhân công đội lên đáng kể.
Ảnh hưởng thẩm mỹ và chất lượng không khí
Bể phốt đặt ngay khu vực giao thông chính:
- Nếu thông gió kém, mùi hôi dễ “phả” ra khu vực phòng khách, sảnh, thang
- Khoảng gầm cầu thang vốn dễ bị tối nên nếu thêm nắp bể, ống thông khí… sẽ càng khó bố trí trang trí, tủ, kệ
Do vậy, thiết kế đẹp nhưng mùi hôi và cảm giác ẩm thấp sẽ làm trải nghiệm sử dụng nhà giảm mạnh.
Chi phí xử lý sự cố cao
Khi bể phốt hỏng hoặc cần nâng cấp:
- Vị trí khó tiếp cận, chi phí nhân công, thời gian thi công tăng
- Thường phải kèm theo sửa nền, sửa cầu thang, sơn sửa lại nội thất
Trong nhiều trường hợp, chi phí sửa chữa có thể gần tương đương với việc làm lại bể ở vị trí khác. Đây là điều bạn nên cân nhắc kỹ trước khi chọn phương án đặt bể dưới gầm cầu thang.
Nguyên tắc kỹ thuật khi chọn vị trí đặt bể phốt trong nhà ống
Dù bạn đặt bể phốt ở đâu, các nguyên tắc kỹ thuật dưới đây nên được tuân thủ.
Tránh đặt ngay dưới chân cầu thang
Nếu bắt buộc sử dụng khu vực gầm cầu thang, nên:
- Đẩy bể lùi vào trong, tránh đặt trực tiếp dưới chân cầu thang – nơi tải trọng tập trung lớn
- Đảm bảo bể không “cắt” qua vùng móng, dầm móng, dầm đỡ thang
- Tăng chiều dày thành bể, bản top bể và thép chịu lực ở những vùng chịu tải nhiều
Ưu tiên đặt sát tường, gần trục vệ sinh
Bố trí bể phốt sát tường, gần trục WC mang lại lợi ích:
- Đường ống xả từ bồn cầu xuống bể ngắn, ít đổi hướng sẽ giảm nguy cơ tắc
- Dễ đi đường ống thông hơi, thoát khí
- Dễ chừa lối tiếp cận (nắp thăm, đường ống hút)
Tận dụng không gian dưới dầm, chia khoang bể hợp lý
Với bể phốt 3 ngăn phổ biến:
- Có thể bố trí ngăn lắng lớn nằm hoàn toàn một bên dầm
- Hai ngăn còn lại bố trí phía bên kia dầm hoặc “cắt” theo lưới dầm nhưng vẫn đảm bảo mỗi ngăn là một khối độc lập, kín, đủ chiều sâu
Cách làm này giúp:
- Giảm cảm giác bể là một khối rỗng lớn “treo” dưới sàn
- Phân bổ tải trọng đều hơn, giữ ổn định kết cấu
Thiết kế nắp và bản top bể chịu lực tốt
Đây là phần rất hay bị xem nhẹ.
- Bản top bể phải được thiết kế như một bản sàn chịu lực thực sự
- Bố trí thép lớp trên, lớp dưới theo lưới dầm – cột
- Chiều dày bê tông đủ lớn, mác bê tông phù hợp, thi công đúng kỹ thuật
Nhờ đó, nền phía trên bể phốt có thể chịu tải như các khu vực sàn khác mà không lo lún, nứt.
Dự trù đường ống hút bể phốt thuận tiện
Cho dù bể phốt đặt trong hay ngoài nhà:
- Cần chừa sẵn nắp thăm ở vị trí không bị đồ nội thất che kín
- Chọn hướng đi ống hút sao cho xe hút có thể tiếp cận trong tương lai
- Không xây bít, ốp đá, lát kín lên nắp bể phốt mà không tính phương án mở lại
Nhiều căn nhà phải đục phá sàn chỉ vì ngay từ đầu không nghĩ đến chuyện hút bể phốt sau 3–5 năm sử dụng.
Một số sai lầm thường gặp khi đặt bể phốt trong nhà ống
Khi thiếu tư vấn từ đơn vị chuyên môn, nhiều gia chủ dễ mắc những lỗi lặp lại từ nhà này sang nhà khác. Các sai lầm này ban đầu khó nhận ra, nhưng sau vài năm sẽ “lộ” dần qua mùi hôi, tắc nghẽn, thấm nước và chi phí sửa chữa rất tốn kém.
- Đặt bể quá gần nguồn nước sạch: Bể phốt nằm sát giếng khoan, bể ngầm hoặc bể chứa nước sinh hoạt, nếu chống thấm kém có thể làm ô nhiễm nguồn nước về lâu dài.
- Thiết kế bể quá nhỏ: Thể tích không tương xứng với số người ở khiến bể nhanh đầy, dễ tắc, phải hút liên tục.
- Không làm hệ thống thoát khí: Thiếu ống thông hơi hoặc làm sơ sài khiến áp lực khí tăng, mùi hôi đẩy ngược lên nhà vệ sinh.
- Chọn sai vật liệu, cấu tạo: Thành bể mỏng, bê tông kém, không chống thấm dẫn đến nứt, thấm chỉ sau vài năm sử dụng.
- Đặt bể ở vị trí khó hút: Không chừa nắp thăm và đường hút hợp lý, mỗi lần vệ sinh phải kéo ống xa, thậm chí đục phá nền.
Việc xác định bể phốt nên đặt ở đâu trong nhà ống là bước then chốt để công trình vận hành ổn định, hạn chế mùi hôi, tránh tắc nghẽn và giảm thiểu rủi ro về kết cấu cũng như phong thủy. Dù bạn đang trong giai đoạn thiết kế bản vẽ hay đã xây xong và muốn rà soát lại, hiểu rõ các nguyên tắc kỹ thuật và những vị trí nên – không nên đặt bể phốt sẽ giúp bạn đưa ra quyết định an toàn và tối ưu hơn cho ngôi nhà.
Ngoài ra, nếu quý anh/chị cần tìm dịch vụ hút bể phốt có thể liên hệ Kiến 247 qua số điện thoại 0852.852.386 để được tư vấn miễn phí và đặt lịch nhanh.
